به گزارش خبر۲۴،با آغاز انتقال گاز طبیعی از اردن به سوریه در ابتدای سال ۲۰۲۶، پرسشهای زیادی درباره منشأ واقعی این گاز مطرح شده است؛ آیا این گاز مصری است یا اسرائیلی؟ نبود اعلام رسمی شفاف از سوی دولتها، این پرونده را پیچیدهتر کرده و آن را به موضوعی مهم در اقتصاد انرژی منطقه تبدیل کرده است.بر اساس گزارشهایی که منابع منطقهای دادهاند، گازی که به سوریه رسیده، لزوماً مصری نیست. انتقال اولیه از طریق یک کشتی الانجی اجارهای در بندر عقبه انجام شده که مصر تنها زیرساخت آن را فراهم کرده است.بحران برق سوریه سالهاست ادامه دارد و حتی پس از کنار رفتن بشار اسد نیز حل نشد؛ بسیاری از پروژههای گازی و زیرساختی که قرار بود وابستگی انرژی دمشق را کم کند نیمهکاره ماند. امروز سوریه برای روشن نگه داشتن نیروگاهها ناچار به واردات گاز از شبکهای است که رد پای اسرائیل در آن دیده میشود و همین وابستگی، معادلات انرژی دمشق را پیچیدهتر کرده است.
-
اندازه متن
+
طبق اطلاعات رسمی، آخرین محموله گاز مایع واردشده به اردن در نوامبر ۲۰۲۵ از آمریکا بوده که تنها برای کمتر از یک ماه صادرات به سوریه کافی است. این موضوع احتمال وجود منبع پایدار دیگری را تقویت میکند.وزارت انرژی اردن اعلام کرده گاز از «بازار جهانی» تأمین میشود، بدون اینکه احتمال اسرائیلی بودن آن را رد کند. انتقال از بندر عقبه از طریق خط لوله گاز عربی انجام شده است.در ۲۶ ژانویه، شرکت نفت سوریه و شرکت برق ملی اردن توافقی برای انتقال حدود ۴ میلیون متر مکعب گاز در روز امضا کردند. وزیر انرژی سوریه و همتای اردنی او این توافق را گامی مهم برای بهبود برق سوریه دانستند.
همزمان مصر و سوریه نیز توافقی امضا کردند که بر اساس آن سوریه حدود ۶۰ میلیون فوت مکعب گاز دریافت میکند؛ در مقابل، دمشق اجازه عبور گاز و برق مصر و اردن به لبنان را میدهد.یک مقام مصری در گفتوگو با CNN اعلام کرد این توافق مرتبط با طرح انتقال گاز به لبنان است و سهم سوریه در واقع هزینه عبور است.
این مقام مصری توضیح داد گاز منتقلشده به سوریه و لبنان بخشی از گازی است که مصر از اسرائیل دریافت میکند. مصر روزانه حدود یک میلیارد فوت مکعب گاز از اسرائیل وارد میکند و شبکه مشترکی با اردن دارد.در دسامبر ۲۰۲۵، نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو از تصویب بزرگترین قرارداد گاز اسرائیل با مصر به ارزش حدود ۳۵ میلیارد دلار خبر داد. شرکت نیومد انرژی نیز اعلام کرد این قرارداد شامل افزایش صادرات تا سال ۲۰۴۰ است.اردن هم از سال ۲۰۲۰ بر اساس قرارداد ۱۵ ساله حدود ۱۰ میلیارد دلاری از اسرائیل گاز وارد میکند.به این ترتیب، مصر و اردن هر دو واردکننده گاز اسرائیل هستند و همزمان در قراردادهای تأمین گاز سوریه حضور دارند؛ اما هیچ طرفی منشأ دقیق گاز را اعلام نکرده است.
کارشناسان میگویند مسئله اصلی نه فقط منشأ گاز، بلکه ساختار شبکه انرژی منطقه است. ملهم الجزماتی، پژوهشگر حوزه انرژی، توضیح داده اردن تولیدکننده بزرگ گاز نیست و بیشتر به واردات از اسرائیل وابسته است، در کنار واردات الانجی از بازار جهانی.او همچنین گفت مصر پس از کشف میدان «ظهر» تولیدکننده مهمی شد، اما با افزایش مصرف داخلی، واردات از اسرائیل و بازار جهانی را افزایش داده و اکنون به مرکز منطقهای تجمیع و صادرات گاز تبدیل شده است. بنابراین گازی که از مصر صادر میشود، لزوماً منشأ مصری ندارد.در شبکههای گاز منطقهای، گازها با هم مخلوط میشوند و تعیین منشأ دقیق بیشتر موضوع قراردادهاست تا موضوع فنی.
نقش اردن و محدودیت تولید داخلیکارشناسان اردنی نیز گفتهاند میدان «ریشه» مهمترین منبع داخلی اردن است، اما تولید آن بیشتر برای مصرف داخلی استفاده میشود و امکان صادرات پایدار بزرگ وجود ندارد.اردن با داشتن زیرساخت خط گاز عربی میتواند به عنوان واسطه انتقال انرژی در منطقه عمل کند و از این طریق نقش سیاسی و اقتصادی خود را تقویت کند.
بررسی دادهها نشان میدهد گازی که به سوریه میرسد، احتمالاً در شبکهای منطقهای جابهجا میشود که در آن گاز اسرائیل نقش اصلی دارد؛ چه مستقیم از اردن و چه غیرمستقیم از طریق مصر.با نبود شفافیت رسمی، تعیین منشأ نهایی گاز بیشتر به مفاد قراردادها بستگی دارد. در حالی که سوریه نیاز فوری به برق دارد، کشورهای صادرکننده نیز به دنبال منافع اقتصادی و سیاسی خود هستند.این وضعیت نشان میدهد بازار گاز شرق مدیترانه به شدت به هم وابسته شده و انرژی در منطقه دیگر تنها یک کالا نیست، بلکه ابزار سیاست و اقتصاد است.سؤال اصلی همچنان باقی است: گازی که به سوریه میرسد، واقعاً «عربی» است یا گازی است که در شبکه منطقهای با منشأ اسرائیلی دوباره توزیع شده است؟ پاسخ به این سؤال، آینده همکاریهای انرژی در خاورمیانه را روشنتر خواهد کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟