به گزارش خبر ۲۴؛ حجتالاسلام والمسلمین هادی سروش- استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم- در گفتوگو با ایسنا، همزمان با فرارسیدن سالروز شهادت امام حسن مجتبی(ع)، با اشاره به حدیث نبوی “لو کان العقل رجلاً لکان الحسن” اظهار کرد: این تعبیر، روشنترین گواه بر این است که پیامبر اکرم(ص) تمام حقیقت عقل را در وجود امام مجتبی(ع) متجلی دانستهاند؛ تعبیری که برای شناخت ایشان کفایت میکند و بالاترین مدح ممکن برای یک انسان محسوب میشود.
وی با تأکید بر اینکه عقل در فرهنگ دینی، به معنای بهرهمندی صحیح از زندگی و دستیابی به کمال است، افزود: هیچ انسانی غیر از معصوم نمیتواند ادعای برخورداری از تمام عقل داشته باشد و اگر کسانی چنین ادعایی کنند، خود این ادعا نشاندهنده نبود عقل نزد آنان است؛ اما پیامبر(ص) تمام عقل را در امام حسن(ع) معرفی فرمودند، حال آنکه چنین تعبیری درباره هیچیک از فرزندان یا اصحاب خود به کار نبردهاند.
حجتالاسلام سروش در ادامه به تحلیل سیره عقلانی امام مجتبی(ع) در چهار مقطع تاریخی پرداخت و گفت: نخستین تجلی عقلانیت ایشان، پس از شهادت امیرالمؤمنین(ع) در مسجد کوفه رخ داد؛ جایی که حضرت با خطبهای، جایگاه رهبری آسمانی خود را با عبارت “الحمدلله الذی احسن الخلافه علینا أهل البیت” اعلام کردند، اما بر خلاف رویه برخی حاکمان، هرگز خود را بر مردم تحمیل نکردند و سکوت کردند تا خود مردم با اشتیاق، بیعت با ایشان را آغاز کنند.
وی با بیان اینکه امام مجتبی(ع) در دومین گام عقلانی، دو ماه کامل در کوفه صبر کردند و هیچگونه پیام، نامه یا اقدامی برای تحریک معاویه انجام ندادند، گفت: این در حالی است که معاویه ۱۸ ماه با امیرالمؤمنین(ع) جنگیده بود، اما امام حسن(ع) با صبر و دوراندیشی، منتظر ماندند تا معاویه خود لشکرکشی را آغاز کند و آنگاه با درایت، دستور بسیج عمومی برای دفاع صادر فرمودند.
این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم سومین جلوه از عقلانیت امام مجتبی(ع) را پاسخ به نامه تهدیدآمیز معاویه دانست و خاطرنشان کرد: حضرت در پاسخ به معاویه که یا خلافت یا جنگ را پیشنهاد کرده بود، فرمودند: «پاسخ نامهات را نمیدهم، چرا که ممکن است پاسخ من، ظلم تو را بیشتر کند.» و با این تدبیر، از دامنزدن به جنگ و خونریزی جلوگیری کردند.
این استاد حوزه علمیه قم، چهارمین و مهمترین تجلی عقلانیت امام حسن(ع) را صلح ایشان با معاویه برشمرد و تصریح کرد: امام مجتبی(ع) دو عامل را برای این صلح بیان فرمودند: یکی «وجه الله» یعنی نگاه به خواست الهی در شرایط موجود، و دوم حفظ خون و امنیت جامعه دینی؛ ایشان با این تصمیم، از نابودی شیعیان جلوگیری کردند، چراکه معاویه آماده نبردی بیامان بود و امام(ع) با این عقلانیت، مانع از فاجعهای خونین شدند.
حجتالاسلام سروش در ادامه به ناسپاسیهای برخی تندرویان شیعه در آن دوران اشاره کرد و گفت: متأسفانه عدهای از شیعیان با تعابیر تندی همچون «مُضِلُّ المؤمنین» به امام حسن(ع) اهانت کردند و حتی یکی از آنان به ایشان گفت: «ای کاش مرده بودی و با معاویه صلح نمیکردی.» اما امام مجتبی(ع) در پاسخ فرمودند: «اگر من صلح کردم، برای حفظ جان شما بود؛ معاویه یکبهیک شما را نابود میکرد و امنیتتان را از بین میبرد.» این پاسخ، نشاندهنده صبر و بزرگواری و آیندهنگری ایشان است، چنانکه سالها بعد، واقعه حمله یزید به مدینه، حقانیت تصمیم عقلانی امام حسن(ع) را آشکار ساخت.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رفتار اخلاقی امام مجتبی(ع) با یک کارگر سیاهپوست، گفت: حضرت وقتی دیدند این کارگر، نان خود را با سگ نگهبان باغ تقسیم میکند و در پاسخ میگوید «از اینکه خودم بخورم و این حیوان گرسنه به من نگاه کند، شرم دارم»، باغ و خود او را خریدند و در لحظه، او را آزاد و باغ را به او بخشیدند. این آموزه، درس بزرگ اخلاق و کرامت انسانی از سیره امام حسن(ع) است که میتواند الگویی برای جامعه امروز باشد.
حجتالاسلام سروش تأکید کرد: پیامبر(ص) با تعبیر «لو کان العقل رجلاً لکان الحسن» ما را به شناخت کاملتر امام مجتبی(ع) فراخواندهاند و امروز، وظیفه ما شیعیان است که از این دریای بیکران معرفت، هرچند به اندازه یک قطره، بهره بگیریم و راه توسل به این امام همام را که راهی ارزشمند و مغفولمانده در میان ماست، پاس بداریم.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟