-
اندازه متن
+
به گزارش خبر۲۴،اغتشاشات روزهای اخیر در ایران، به طور کمسابقهای شاهد رفتارهایی غیرمتعارف و بهشدت خشونتآمیز بود. از طرفی، یکی از جنبههای قابل توجه این اغتشاشات، حضور گستردهٔ نوجوانان و جوانان مرتبط با فرهنگ گیم بود که رفتارهایی شبیه به شخصیتها و صحنههای بازیهای ویدیویی را در فضای واقعی به نمایش گذاشتند.این گزارش با بررسی رصدها، تحلیلها و مشاهدات میدانی حجتالاسلام «محسن مجهتدزاده» مبلغ دینی و پژوهشگر حوزهٔ رسانه، به نقش بازیهای ویدیویی در حوادث اخیر میپردازد.
گیمرهایی که برای اغتشاش فعال شدند!
در اغتشاشات اخیر چند گروه در کنار گروههای سازمانیافته، فعال بودند. یکی از این گروهها نوجوانها یا تینجرها بودند. نسلی که ارتباطشان با رسانههای ملی قطع یا بسیار کمرنگ است، به مسجد و تجمعات فرهنگی و مذهبی نمیروند و محل تجمعشان در بازیهای آنلاین یا شبکههایی مثل توییچ، دیسکورد و حتی بخش بازیهای آنلاین آپارات است که بعد از قطع شدن اینترنت بینالمللی در دسترس است.بیشترین آمار حضور همزمان در آپارات، مربوط به همین بخش «گیم» است که گاهی تا پنج هزار کاربر در آن جمع میشوند. البته تعداد گیمرها و طرفدارانشان در ایران به سی میلیون نفر میرسد.مجتهدزاده توضیح میدهد که در ابتدای اغتشاشات، وقتی اینترنت بینالمللی برقرار بود، گیمرها در قسمت چت و پیامرسانی بازیهای آنلاین با هم صحبت میکردند و قرار میگذاشتند. او میگوید «متأسفانه عدهای از این افراد دچار بزههایی هستند و حتی دچار اعتیادهای غلطی غیر از گیم هم میشوند؛ مثل مصرف مواد مخدر صنعتی یا سنتی (به ویژه گل). گروهی از آنها حتی به نیروی عملیاتی کف میدان اغتشاش تبدیل شدند.»در واقع این افراد در بستر اینترنت در فضای گیم دور هم جمع میشوند و در بستر واقعی، در کافیشاپها و پارکها، آن هم معمولاً برای توزیع و خرید گل.
ساقیها هم به میدان اغتشاش میآیند!
ساقیها و توزیعکنندگان مواد مخدر بین نوجوانان و جوانان هم شبکهٔ مخصوص خود را دارند که بخشی از اغتشاشگرانی را تشکیل میدادند که در کنار گروههای سازمانیافته و وارداتی فعال بودند.به گفتهٔ «مجتهدزاده» آنها تا قبل از اینکه اینترنت بینالمللی قطع شود، در شبکههای اجتماعی اعلام میکردند که «اگر در فلان جا جمع بشوید، گل رایگان توزیع میکنیم!» او میگوید «شبکهٔ ساقیها هم آدمهایشان را آوردند کف خیابان. اکثر این افراد ویژگیهای ظاهری خاصی دارند، مثلاً خالکوبی روی گردن و گوشواره در گوش چپ.»اما بعد از ملی شدن اینترنت، این افراد از طریق شبکههای ماهوارهای که محل تجمعات را زیرنویس میکنند، با هم هماهنگ میشوند. یعنی در عین حال که ارتباط افراد عادی به ضرورت با همدیگر قطع شد، ارتباط این شبکهها قطع نشد، چون از طریق ماهواره و استارلینک بود.
با این بازی اغتشاش شهری را تمرین میکنند
این دو گروه بخشی از اغتشاشگران بودند که رفتارشان «اغتشاش غلطان» یا «لکه سیاه» نامیده میشود.مجتهدزاده توضیح میدهد «منظور از این نامگذاری این است که تا زمانی که این افراد هستند، اغتشاش هم هست. اینها تا زمانی که خرابکاری نکنند آرام نمیشوند. چون باید مدلهای ذهنیای را که بازی کردهاند، پیاده کنند تا راضی شوند. مهمترین بازی برای این افراد GTA است که دقیقاً دارند مدلهای آن را عملیاتی میکنند.»بازی GTA بازی خشنی است که پیش از این نیز دربارهاش هشدار داده بودیم. این بازی دقیقاً اغتشاش شهری را الگوسازی میکند. وارد خانهها میشوند و به آنها آسیب میزنند، ماشینهای داخل خیابان را میسوزانند، به رهگذران حمله میکنند، و…این پژوهشگر رسانه میگوید «اینها میخواهند مدلی را که از خشونت نسبت به افراد، اموال عمومی و اماکن، مدتها تمرین کردهاند و در ذهنشان ملکه شده اجرا کنند. دوست دارند حتی مثل آنها لباس بپوشند و ظاهر شوند. وقتی مدت زیادی با این بازیها انس میگیرند، دیگر قبح این رفتارها هم برایشان میریزد.»
وقتی خشونت برای ناجوانان عادیسازی میشود
البته GTA تنها یکی از بازیهای خشن رایج بین نوجوانان و جوانان است. بازیهای بسیاری امروز بین نوجوانان رایج هستند که سطح بالایی از خشونت دارند و این حجم از خشونت را برای آنها عادیسازی کردهاند.صحنههایی مثل اینکه پنج نفر یک زن را دوره میکنند و آنقدر با آجر و سنگ به سرش میکوبند تا خونش در صفحهٔ نمایش میپاشد، صدای نالهٔ این زن در بازی میآید تا میمیرد؛ یا مردی را کنار رودخانه میبرند و سرش را در آب نگه میدارند، آنقدر مرد دست و پا میزند تا میمیرد؛ یا بازیای که در آن باید زنی را دستگیر کنند و روی ریل قطار بیندازند، قطار از روی سر زن رد میشود و جمجمهاش متلاشی میشود. این افراد این صحنهها را بارها بازی کردهاند.
ذوق گیمرها برای اغتشاش شهری و زدن پلیسها
برای تینجرهای گیمباز اغتشاشات انگار هم فال بود، هم تماشا. هم با پیادهسازی بازیهایشان در عالم واقعیت هیجان زیادی را تجربه میکردند، هم پول مختصری میگرفتند که هزینهٔ گل و گیم و کافیشاپشان چند روزی تأمین شود.مجتهدزاده میگوید «طبق آماری که گرفتم در مشهد روزی دو میلیون تومان میدادهاند و در تهران تا روزی ده میلیون هم پرداخت داشتهاند.»او که خود با چند نفر از آنها صحبت کرده در انتها میگوید «آنها خیلی ذوق دارند برای این کار هیجانی. میگفتند هیجان تعقیب و گریز با پلیس، اینکه آنها را بزنیم یا آنها ما را بزنند، خیلی بالاست و ما دوست داریم تجربهاش کنیم؛ حتی کتک خوردن را. میگفتند ما خیالمان از طرف مقابل که بسیج یا پلیس هستند راحت است که مراعات ما را میکنند و آسیب جدی به ما نمیزنند. اما ما هیچ مراعاتی نمیکنیم و هر طور بتوانیم میزنیم. چند لایه لباس هم میپوشیم تا گلولههای پینتبال یا ساچمههایی که شلیک میکنند، اثر نکنند.»برای این دسته افراد، اغتشاشات خیابانی مثل بازی پینتبال است. گویی دارند رایگان اما با هیجان بسیار بالاتر و به صورت کاملاً واقعی پینتبال بازی میکنند.
مسئولان و خانوادهها «گیم» را جدی بگیرند
حضور گستردهٔ نوجوانان و جوانان مرتبط با بازیهای ویدیویی در اغتشاشات اخیر، نشاندهندهٔ تأثیر عمیق این رسانهها بر شکلگیری باورها و رفتارهای آنهاست. اگرچه نمیتوان به طور کامل مسئولیت این رفتارها را به بازیها نسبت داد، اما نقش آنها در عادیسازی خشونت و شکلگیری الگوهای رفتاری آسیبزا قابل انکار نیست.در این میان، این هشدار ضروری است که خطر اعتیاد به بازیهای ویدیویی، تأثیرات منفی بر سلامت روان و احتمال بروز رفتارهای خشونتآمیز در جوانان، باید به طور جدی مورد توجه مسئولان و خانوادهها قرار گیرد.بهبود سواد رسانهای و افزایش آگاهی در مورد تأثیرات بازیهای ویدیویی، میتواند گام مهمی در پیشگیری از بروز چنین پدیدههایی باشد. همچنین، توجه به نیازهای هیجانی و اجتماعی جوانان و ارائهٔ فضاهای جایگزین برای تخلیهٔ هیجانات، ضروری است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟