درس‌هایی از نسخه‌های جهانی مسکن برای ایران امروز

به گزارش خبر۲۴،مسکن برای بسیاری از خانواده‌ها بزرگ‌ترین تصمیم مالی عمر است و در ایران نیز به فشار اصلی سبد هزینه‌ای تبدیل شده؛ فشاری که پیامدهای آن از کاهش رفاه تا تعویق ازدواج، کاهش فرزندآوری و افت سرمایه اجتماعی امتداد می‌یابد. وقتی سهم اجاره یا اقساط بخش عمده درآمد را می‌بلعد، هزینه‌های فرهنگی، تفریح، آموزش و حتی سلامت در حاشیه قرار می‌گیرد و این دقیقاً همان جایی است که «مسکن» از یک دغدغه به یک چالش حکمرانی بدل می‌شود.نگاهی به تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد هیچ نسخه تک‌بعدی، بحران مسکن را درمان نکرده است. نه اتکا صرف به دولت و ساخت‌وساز مستقیم، به تنهایی کافی بوده و نه رها کردن بازار با حداقل مداخله. آنچه در بسیاری از نمونه‌های موفق دیده می‌شود، «ترکیب ابزارها»ست: همزمان تولید، تامین مالی، سیاست زمین، حمایت از اجاره‌نشین و کنترل سوداگری.در برخی کشورها، حمایت از اجاره‌نشینی هدفمند یکی از پایه‌های سیاست مسکن بوده است. به‌جای آنکه همه فشار روی خرید مسکن گذاشته شود، دولت با سازوکارهای شناسایی خانوارهای واجد شرایط، بخشی از هزینه اجاره را پوشش می‌دهد یا قراردادهای اجاره را از طریق واسطه‌گری نهادی مدیریت می‌کند. این رویکرد دو مزیت دارد: از یک‌سو فشار فوری بر خانوار کم‌درآمد را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر امکان جابه‌جایی شغلی و انتخاب محل سکونت را حفظ می‌کند. در کنار آن، سیاست‌های خانه‌اولی و مدل‌های «مالکیت اشتراکی» نیز کمک می‌کند مانع بزرگ ورود به بازار یعنی هزینه اولیه،‌ کاهش یابد.