محوریت جمهوری آذربایجان در جنگ علیه ایران

گزارش اختصاصی خبر ۲۴؛ جمهوری آذربایجان روابط خود با رژیم صهیونیستی را در ابعاد نظامی، انرژی و اطلاعاتی گسترش داده و خود را به یکی از شرکای راهبردی تل‌آویو در منطقه تبدیل کرده است. در شب ۲۶ اکتبر، اسرائیل حملات موشکی به تأسیسات نظامی ایران در استان‌های تهران، ایلام و خوزستان انجام داد که به کشته شدن چهار نظامی و یک شهروند ایرانی انجامید. دو روز پیش از این حمله، محمدجواد ظریف، معاون راهبردی رئیس‌جمهور ایران، صراحتاً به حضور اسرائیل در آذربایجان اشاره کرد. رسانه‌های ایرانی با استناد به همکاری‌های گسترده میان باکو و تل‌آویو و سوابق قبلی استفاده از خاک آذربایجان علیه ایران، این فرضیه را مطرح کرده‌اند که آذربایجان ممکن است تسهیلات یا حریم هوایی خود را برای اجرای این حمله در اختیار اسرائیل قرار داده باشد. اگرچه بررسی کامل این ادعا نیازمند تحقیق بیشتر است، سکوت و رفتار باکو و افزایش پروازهای هواپیماهای باری نظامی خطوط هوایی سیلک‌وی به اسرائیل، گواهی بر نزدیکی روزافزون دو کشور است. نکات مهم – توالی زمانی رویدادها: ایران رسماً تأیید کرد که در شب ۲۶ اکتبر ۲۰۲۴، اسرائیل حملات موشکی به تأسیسات نظامی در استان‌های تهران، ایلام و خوزستان انجام داده که منجر به کشته شدن چهار نظامی و یک شهروند ایرانی شد. این حملات با استفاده از خاک چندین کشور از جمله عراق صورت گرفته است. – هشدارهای مقامات ایرانی: دو روز قبل از حمله، محمدجواد ظریف، معاون راهبردی رئیس‌جمهور ایران، در مصاحبه‌ای به صراحت به حضور اسرائیل در آذربایجان اشاره کرد. – ادعاهای رسانه‌های ایرانی: رسانه‌های ایرانی با استناد به همکاری‌های گسترده و چندلایه میان آذربایجان و اسرائیل، و سوابق قبلی اقدامات اسرائیل از خاک آذربایجان علیه ایران، این فرضیه را مطرح کرده‌اند که آذربایجان ممکن است در این حمله مشارکت داشته باشد. – افزایش پروازهای هوایی: با افزایش تنش‌های نظامی میان ایران و اسرائیل، پروازهای هواپیماهای باری نظامی خطوط هوایی سیلک‌وی آذربایجان (Silk Way Airlines) به اسرائیل افزایش یافته است. کارشناسان می‌گویند اسرائیل غالباً از خاک آذربایجان علیه ایران اقدام کرده و ادامه خواهد داد. – سکوت معنادار باکو: رسانه‌های ایرانی به این نکته توجه دارند که باکو حتی پس از اعلام حمله، آن را محکوم نکرد، در حالی که چندین کشور منطقه از جمله ارمنستان این اقدام را تقبیح نمودند. این سکوت حداقل حاکی از تأیید ضمنی این حمله است. – تهدید بالقوه علیه آذربایجان: نادر انتصار، استاد دانشگاه آلاباما، اظهار داشته است که اگر مشخص شود کشورهای دیگر از حمله اسرائیل حمایت کرده‌اند، ایران ممکن است آن‌ها را اهداف مشروعی برای پاسخگویی تلقی کند. – اتهامات روزنامه «فریختگان»: این روزنامه به گزارش‌های پیشین مبنی بر ارائه پایگاه هوایی به اسرائیل توسط آذربایجان توجه کرده و توسعه «دهکده‌های هوشمند» در سرزمین‌های اشغالی آرتساخ را پنهانی برای عملیات اطلاعاتی تل‌آویو در نزدیکی مرزهای ایران ارزیابی می‌کند. نتیجه‌گیری اسرائیل بارها تأکید کرده که ایران تهدیدی مشترک برای آذربایجان و اسرائیل است و مقابله با آن نیازمند تلاش مشترک است. روابط راهبردی باکو و تل‌آویو در حوزه‌های فروش نفت، نظامی، سایبری و اطلاعاتی به حدی گسترده است که نه تنها امنیت ملی ایران را به چالش می‌کشد، بلکه برای ارمنستان و حتی ترکیه نیز تهدیدی محسوب می‌شود. سکوت آذربایجان در قبال حملات اخیر و استفاده از حریم هوایی یا تجهیزات آن، این اتحاد را بیش از پیش به مرحله اجرایی نزدیک کرده است. از سوی دیگر، هشدارهای ایران مبنی بر تلقی کشورهای حامی اسرائیل به عنوان اهداف مشروع، تنش‌های آینده را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. در چنین شرایطی، منطقه قفقاز جنوبی به عرصه رویارویی نیابتی مستقیم میان تهران و تل‌آویو تبدیل شده است.