تسلیم ایران، آرزوی دست نیافتنی غرب

از نگاه یک تحلیلگر اقتصادی، سازوکار تحریم وقتی به حداکثر کارایی می‌رسد که کشور تحریم‌کننده انحصار کامل کالا یا خدمت هدف را در اختیار داشته و کشور هدف نیز فاقد امکان جایگزینی یا تأمین از مسیرهای دیگر باشد اما ساختار فعلی اقتصاد جهانی، مبتنی بر تنوع عرضه‌کنندگان، زنجیره‌های تأمین چندمبدأ و رقابت گسترده در تولید، عملا مانع شکل‌گیری چنین انحصارهایی است.
بر اساس تجربه ایران، کوبا، کره شمالی و حتی کشورهایی چون ونزوئلا، اثرگذاری تحریم در بهترین حالت از مرز ۵۰درصد فراتر نرفته است. دلیل روشن است: کشورهای هدف معمولا امکان تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، جایگزین‌سازی کالاها و ارتقای ظرفیت تولید داخلی را دارند. ایران نیز طی چهار دهه گذشته شبکه‌ای از مسیرهای حمل‌ونقل، روابط منطقه‌ای و مکانیزم‌های تجاری ایجاد کرده که از بروز «انسداد کامل» جلوگیری می‌کند.
از سوی دیگر، هر تحریم فراگیر پیامدهای معکوس برای طرف تحریم‌کننده دارد. وابستگی جهانی به انرژی، کود شیمیایی، گاز و مواد غذایی موجب شده هرگونه اخلال عمده در جریان این کالاها تأثیر مستقیمی بر قیمت‌ها در اقتصادهای بزرگ بگذارد. جغرافیای ایران یکی از مزیت‌های کمتر برجسته‌شده در این معادله است. برخورداری از ۱۵ همسایه زمینی و دریایی، ایران را به یکی از متصل‌ترین کشورهای منطقه تبدیل کرده است. کشورهای غربی به دنبال مهار و محدود کردن ایران هستند اما این خواب آنها تعبیر نخواهد شد. /متن کامل را در «جام‌جم‌آنلاین» بخوانید.