دلار در سراشیبی سقوط

ریشه تاریخی‌اش روشن است: بعد از جنگ جهانی دوم، آمریکا با این بهانه که تجارت جهانی باید تسهیل شود، دلار را محور قرار داد تا معاملات جهانی برمبنای یک پول واحد سامان پیدا کند. با توجه به امکانات و شرایط آن زمان آمریکا، این محوریت جا افتاد و کم‌کم از سطح معاملات فراتر رفت. نه فقط خرید و فروش‌ها بلکه حفظ دارایی‌ها و ذخایر ارزش کشورها هم به‌سمت دلار رفت. یعنی بانک‌های مرکزی به‌جای طلا، بخشی از دارایی‌های خود را دلار نگه‌داشتند. طلا عملا از حوزه مبادلات کنار رفت. قبلا هر چاپ اسکناس باید نسبتی با پشتوانه طلا می‌داشت اما آمریکا گفت امضای من در حکم طلاست و طلا را حذف کرد. بعد هم با اوراق قرضه‌ای که صرفا با امضای خودش منتشر می‌کرد، این محوریت را تقویت کرد.  به تدریج معاملات عمده دنیا (پیمانکاری‌های بزرگ، قراردادهای بزرگ و محاسبات کلان) با دلار ملاک شد. نتیجه این شد که آمریکا یک اقتدار مضاعف پیدا کرد؛ هم از نظر اقتصادی، هم از نظر حکمرانی جهانی. امروز با همین ابزار دلار است که تحریم می‌کند، محدود می‌کند، اجازه می‌دهد یا اجازه نمی‌دهد. از سوی دیگر، آمریکا کاغذ چاپ می‌کند و در ازایش ثروت دنیا را می‌گیرد. شروع جدی این مقاومت از چین بود. چین اعلام کرد معاملاتم را با پول خودم انجام می‌دهم و آرام‌آرام دلار را از صحنه تجارتش کنار زد اما این کار الزاماتی دارد. مهم‌ترینش توازن در روابط تجاری است. این جنگ، جنگ جدی است و نهادهایی مثل شانگهای اگر با سهم بزرگی از تجارت جهانی بتوانند دلار را از مبادلات کنار بگذارند، ضربه‌ای بزرگ به اقتصاد و هیمنه آمریکا وارد می‌شود. به همین دلیل هم آمریکایی‌ها این را در حد «اعلام جنگ» تلقی می‌کنند.