پناه قمارباز به کارت مذاکره

به گزارش خبر ۲۴؛ در مقابل، سپاه پاسداران از انهدام دو نفتکش متخلف که به گفته این نهاد با هدایت ارتش آمریکا قصد عبور از مسیر «ناایمن» جنوب تنگه هرمز را داشتند خبر داد و تأکید کرد تا زمانی که «شرارت‌های آمریکا» ادامه داشته باشد، این گذرگاه برای عبور نفت و گاز امنیت نخواهد داشت. همزمان گزارش‌های سازمان تجارت دریایی بریتانیا، بلومبرگ، رویترز و داده‌های شرکت LSEG نیز از کاهش بی‌سابقه تردد کشتی‌ها، وقوع حادثه دریایی در نزدیکی سواحل عمان و تداوم اختلال در عبور نفتکش‌ها حکایت داشت؛ موضوعی که نشان می‌دهد بحران هرمز وارد مرحله‌ای تازه شده است.
در سوی دیگر میدان، دامنه حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا نیز گسترش یافته است. تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده طی ۲۴ ساعت گذشته از اصابت موشک‌های ایران به مراکز نظامی آمریکا در عمان، قطر، بحرین، کویت، اردن و شمال عراق حکایت دارد و همزمان سنتکام به کشته‌شدن یک نظامی آمریکایی دیگر در شمال عراق اعتراف کرد؛ اعترافی که مجموع تلفات اعلام‌شده آمریکا را افزایش داده است. رسانه‌های آمریکایی ازجمله واشنگتن‌پست نیز گزارش داده‌اند که دولت ترامپ همزمان با افزایش تلفات، در حال انتقال گسترده هواپیماهای سوخت‌رسان و ترابری به منطقه و آماده‌شدن برای گسترش عملیات نظامی است؛ هرچند برخی مقام‌های آمریکایی نسبت به کاهش ذخایر رهگیرهای پدافندی و مهمات دوربرد هشدار داده‌اند.
در عرصه سیاسی نیز، همزمان با افزایش درگیری‌های میدانی، نشانه‌هایی از تحرکات دیپلماتیک مشاهده می‌شود. در شرایطی که مارکو روبیو از آمادگی واشنگتن برای پیگیری راه‌حل دیپلماتیک سخن گفت، رسانه‌های آمریکایی همزمان از انتقال گسترده هواپیماهای سوخت‌رسان، ترابری و تجهیزات جدید به منطقه برای آماده‌سازی مرحله‌ای تازه از عملیات نظامی خبر دادند. در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، ضمن تأیید فعال‌بودن کانال‌های میانجیگری اعلام کرد پیشنهادهایی از سوی برخی میانجی‌ها به تهران رسیده و جمهوری اسلامی از هیچ تلاشی برای توقف تجاوزات آمریکا دریغ نخواهد کرد، اما تا زمانی که واشنگتن به نقض تعهدات خود ادامه دهد، اجرای تفاهم امکان‌پذیر نیست. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که سفر نخست‌وزیر عراق به تهران که در روزهای آتی انجام خواهد شد، تنها چند روز پس از دیدار او با دونالد ترامپ در واشنگتن، از نگاه بسیاری از ناظران بخشی از تلاش‌های منطقه‌ای برای انتقال پیام و جلوگیری از گسترش بیشتر جنگ تلقی می‌شود. در همین حال رئیس تیم مذاکره‌کننده کشورمان نیز خبر داده است که آمریکا همزمان که از دیپلماسی صحبت می‌کند ادوات جنگی بیشتری به منطقه می‌آورد. آمریکا به کمک متحدانش تلاش می‌کند تا بار دیگر خود را با ابزار فریب و مذاکره از زیر ضرب موشک‌ها و پهپادهای ایرانی خارج کند یا برای افزایش ورود تجهیزات نظامی بیشتر فرصت بخرد. سابقه دو جنگ ۱۲روزه و ۴۰روزه نشان می‌دهد آمریکایی‌ها هر بار در میدان نظامی گرفتار می‌شوند به ابزار دیپلماسی متوسل می‌گردند تا از باتلاق خودساخته فرار نمایند.
تنگه هرمز؛ نقطه شکست راهبرد فشار
اگر در هفته‌های نخست پس از امضای تفاهم میان تهران و واشنگتن، تصور غالب این بود که مهم‌ترین چالش دو طرف به نحوه اجرای آتش‌بس محدود خواهد شد، تحولات اخیر نشان داد اختلاف اصلی نه بر سر توقف درگیری، بلکه بر سر تفسیر و اجرای تعهداتی است که دو طرف پذیرفته بودند. از نگاه تهران، آنچه امروز به محور اصلی تنش تبدیل شده، نه اصل باز بودن تنگه هرمز، بلکه نحوه اعمال حاکمیت بر این آبراه است؛ موضوعی که به اعتقاد ایران در بند پنجم تفاهم به‌صراحت مورد توافق قرار گرفته بود.
بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران معتقد است آمریکا با تلاش برای ایجاد مسیر دریانوردی خارج از «ترتیبات ایرانی» و تشویق شرکت‌های کشتیرانی به استفاده از مسیرهای جایگزین، نه‌تنها روح تفاهم، بلکه متن آن را نیز نقض کرده است. از این منظر، واکنش ایران به کشتی‌هایی که از مسیر تعیین‌شده عبور نمی‌کنند، اقدامی خارج از چارچوب تفاهم نیست، بلکه تلاشی برای اجرای همان توافقی است که واشنگتن خود آن را امضا کرده بود. به همین دلیل نیز تهران از نخستین روزهای آغاز تنش جدید، تلاش کرده است روایت خود را بر پایه «نقض تعهدات آمریکا» بنا کند، نه بر مبنای آغاز یک رویارویی تازه.
نکته مهم اینجاست که پاسخ ایران نیز دقیقا متناسب با همین روایت طراحی شده است. به‌جای آن‌که دامنه واکنش صرفا به حملات متقابل نظامی محدود شود، تنگه هرمز به مهم‌ترین ابزار اعمال فشار بر آمریکا تبدیل شده است؛ ابزاری که هم از منظر اقتصادی و هم از منظر ژئوپلیتیکی، ظرفیت ایجاد هزینه برای واشنگتن و متحدانش را دارد. کاهش شدید تردد نفتکش‌ها، افت محسوس عبور شناورها در روزهای اخیر و افزایش نگرانی بازارهای انرژی، تنها بخشی از پیامدهای همین راهبرد است.
اگر آمریکا بتواند بدون پرداخت هزینه، ترتیبات مورد توافق درباره هرمز را نادیده بگیرد، در آینده نیز هیچ تضمینی برای پایبندی به سایر بندهای هر توافق احتمالی وجود نخواهد داشت. به همین دلیل است که انسداد عملی مسیرهای خارج از ترتیبات اعلام‌شده، در نگاه ایران صرفا یک اقدام تاکتیکی نیست، بلکه بخشی از راهبرد جلوگیری از عادی‌سازی نقض عهد آمریکاست.
اظهارات روز دوشنبه اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز دقیقا در همین چارچوب قابل ارزیابی است. او با تأکید بر این‌که «تنگه هرمز به حاشیه نخواهد رفت» تصریح کرد ایران به‌عنوان دولت ساحلی، مصمم است حاکمیت خود را بر این آبراه اعمال کند و اجازه ندهد این مسیر بار دیگر به بستری برای تهدید امنیت ملی کشور تبدیل شود. بقایی همچنین با رد هرگونه ابهام در متن تفاهم تأکید کرد که سند ۱۴بندی میان دو کشور کاملا روشن بوده و هیچ بهانه‌ای برای برداشت متفاوت یا نقض تعهدات از سوی آمریکا وجود ندارد. به گفته او، منطق جمهوری اسلامی از ابتدا «تعهد در برابر تعهد» بوده و تا زمانی که طرف مقابل به توافق پایبند نباشد، اجرای تعهدات از سوی ایران نیز موضوعیتی نخواهد داشت.
بر همین مبنا، بازگشت دوباره آمریکا به حملات نظامی از ۱۰ روز قبل و افزایش تلاش آمریکا برای احیای مذاکرات در ۷۲ ساعت گذشته نیز از نگاه ایران نه نشانه قدرت، بلکه اعترافی به ناکامی در تحمیل خواسته‌هایش از مسیر دیپلماسی است. واشنگتن امروز تلاش می‌کند آنچه را در میدان مذاکره نتوانسته تغییر دهد، با فشار نظامی اصلاح کند؛ درحالی‌که تجربه ماه‌های گذشته نشان داده چنین رویکردی نه‌تنها به تغییر رفتار ایران منجر نشده، بلکه بر قاطعیت تهران در اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز افزوده است.
شاید مهم‌ترین تحول این مرحله از تقابل نیز دقیقا همین باشد؛ این‌که هرمز دیگر صرفا یک ابزار اقتصادی یا ژئوپلیتیکی نیست، بلکه به معیاری برای سنجش اعتبار امضای آمریکا تبدیل شده است. اکنون تهران اراده کرده است که مذاکرات نتواند بر حقوق ایران در حاکمیت بر تنگه هرمز سایه بیندازد.

قالیباف: آمریکایی‌ها مدام تجهیزات نظامی جدید می‌آورند و می‌گویند دنبال توقف جنگند!
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در پیامی در شبکه ایکس، به جنگ‌افروزی مقامات آمریکایی و تحرکات نظامی آنها در منطقه واکنش نشان داد و نوشت: «آمریکایی‌ها مدام تجهیزات نظامی جدید به منطقه می‌آورند و می‌گویند دنبال توقف جنگند. روی هوش ما اندازه آی‌کیوی مختصر خودشان حساب کرده‌اند.»
رئیس تیم مذاکره کننده ایران با تاکید بر آمادگی ایران در مقابله با دشمن نوشت: «ما در شناخت این آمریکایی‌بازی‌ها به مرحله استاد تمامی رسیده‌ایم و بر این اساس آماده شده‌ایم. اقدامات باید موید ادعاها باشد نه ناقض آن‌ها.»