به گزارش خبر۲۴،سینا جعفری
پس از ماهها تهدید و لشکرکشی و تحرکات نظامی امریکا در دریای کارائیب، بامداد شنبه نیروهای مسلح این کشور با فرمان ترامپ حملهای مستقیم به خاک ونزوئلا انجام دادند و بنا بر گزارشها چندین مرکز مهم نظامی را به شدت موشکباران کردند. همزمان رئیسجمهور امریکا مدعی شد نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا به همراه همسرش در جریان عملیاتی ویژه دستگیر و به زندانی در آمریکا منتقل شدهاند.
رفتاری مغایر با منشور ملل متحد
از منظر حقوقی، ربودن رئیسجمهور یک کشور و خانواده وی صرفاً یک جرم عادی یا حتی سیاسی نیست؛ این اقدام در مرز نقض حاکمیت ملی، تروریسم سیاسی و تجاوز بینالمللی قرار میگیرد. در حقوق داخلی ونزوئلا، چنین عملی شدیدترین جرم امنیتی محسوب میشود، اما اهمیت آن در سطح بینالملل دوچندان است. بر اساس منشور سازمان ملل، ربایش مقام عالیرتبه یک دولت مستقل، نقض آشکار اصل عدم مداخله در امور داخلی دولتها و تمامیت ارضی است.
اگر این اقدام با حمایت یا دخالت دولت خارجی انجام شود، میتواند عنوان اقدام تجاوزکارانه به خود بگیرد و مسئولیت بینالمللی دولت مداخلهگر را به همراه داشته باشد. در چنین مواردی، نهتنها عاملان مستقیم، بلکه حامیان و طراحان پشتپرده نیز قابل تعقیباند؛ چه در دادگاههای ملی، چه بر اساس اصل صلاحیت جهانی. ربایش رئیسجمهور، نقطهای است که در آن «جرم داخلی» به سرعت به بحران حقوق بینالملل تبدیل میشود.
عدالت واژه ای که ترامپ آن را به سخره گرفت
به بیان بهتر، ربودن رئیسجمهور یک کشور، دقیقاً حمله به ریشههای این درخت است؛ اقدامی که عدالت را نه اصلاح، بلکه از بیخ میخشکاند. از منظر حقوق بینالملل، ربایش مقام عالیرتبه یک دولت مستقل، نفی اصل حاکمیت و لگدمالکردن قاعده بنیادین عدم مداخله است. چنین رفتاری، بهجای هرس شاخههای فاسد، تبر به ریشه عدالت میزند و نظم حقوقی جهانی را به جنگل بیقانونی تبدیل میکند. در منطق «درخت عدالت»، هیچ هدف سیاسی نمیتواند مجوز ربایش، ترور یا خشونت باشد. عدالت، اگر با زور ربوده شود، دیگر عدالت نیست؛ میوهای مسموم است بر شاخهای شکسته. تنها راه اصلاح، رشد تدریجی درخت از مسیر قانون، مسئولیت و احترام به کرامت ملتها و تعیین سرنوشت توسط خودشان است.
بسیاری از مقامات ارشد بین المللی و رسانه های معتبر دنیا رویکرد ترامپ را به شدت مورد انتقاد قرار داده و به سخره گرفتن مفاهیم حقوق بین الملل عنوان کرده اند. به عنوان نمونه، فاکس نیوز در گزارشی در همین باره نوشت: «ترامپ درحالی که از صلح حرف میزند به ونزوئلا حمله کرد خبرنگار فاکسنیوز: «اما نکته جالب این است که رئیسجمهور هنوز از تمایلش به صلح حرف میزد، در حالی که سال گذشته، ایالات متحده به هفت کشور مختلف در سراسر جهان حمله کرده بود.»
فرانسه: بازداشت مادورو نقض صریح حقوق بینالملل است
وزیر خارجۀ فرانسه: مادورو با سلب قدرت از مردم ونزوئلا و محرومکردن آنها از آزادیهای بنیادین، ضربهای جدی به حق تعیین سرنوشت این ملت وارد کرده بود.
با این حال، عملیات نظامی که به بازداشت نیکلاس مادورو منجر شده، ناقض اصل «عدم توسل به زور» است؛ اصلی که شالوده حقوق بینالملل را تشکیل میدهد. هیچ راهحل سیاسی پایدار و مشروعی نمیتواند از بیرون تحمیل شود و ملتهای مستقل خود باید دربارۀ آیندهشان تصمیم بگیرند. تکرار نقض این اصل از سوی کشورهایی که بهعنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل مسئولیت ویژهای برعهده دارند، پیامدهای سنگینی برای امنیت جهانی خواهد داشت؛ پیامدهایی که هیچ کشوری از آن مصون نخواهد بود.
فرانسه با درس گرفتن از تاریخ، خود را برای این شرایط آماده میکند، اما نمیتواند با آن کنار بیاید.
نباید وارد یک ماجراجویی احمقانه که هیچ منفعتی ندارد بشویم!
برایان شاتز، سناتور آمریکایی نیز در واکنش به این موضوع نوشت: «ما هیچ منافع حیاتی ملی در ونزوئلا نداریم که بتواند جنگ را توجیه کند. باید تا حالا یاد گرفته باشیم که دوباره کورکورانه وارد یک ماجراجویی احمقانه دیگر نشویم. و بدتر اینکه ترامپ حتی زحمت نمیکشد به افکار عمومی آمریکا توضیح بدهد اصلاً چه خبر است و چه اتفاقی در حال رخ دادن است.»
اهدافی که اعتبار آمریکا را بر باد داد
بااینحال، بخشی از اهداف دولت ترامپ در ربایش رئیس جمهور ونزوئلا را می توان، نخست تفوق و چیرگی بر نفت این کشور دانست. ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفتی جهان را دارد. کشوری با چنین ثروتی، اگر مستقل باشد، از نگاه واشنگتن تهدید حسوب میشود. آمریکا سالهاست نشان داده هر جا نفت هست، دموکراسی موشکی هم بهدنبالش میآید.
دیگر آنکه ژئوپلیتیک آمریکا اجازه نمیدهد در حیاط خلوتش کشوری شکل بگیرد که گوشبهفرمانش نباشد. استقلال در همسایگی آمریکا، گناهی نابخشودنی است. فرقی هم نمیکند ونزوئلا باشد یا هر کشور دیگری.
واقعیت این است که حمله به ونزوئلا، حامل این پیام به سایر کشورهاست که نظم مورد نظر آمریکا، نظم زور است و اگر کشوری قواعد بازی آمریکایی را نپذیرید نه سازمان ملل نجاتش میدهد، نه حقوق بینالملل و نه افکار عمومی، نه گفتمان و مذاکره.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟